De lengte van het crankstel is niet iets waar veel aandacht aan wordt gegeven bij het aanschaffen van een nieuwe fiets. Om maar gelijk te beginnen met een definitie; het crankstel is het fietsonderdeel waar de pedalen aan vast zitten en de kettingbladen waar de ketting op ligt op vast zit, en wat kan draaien in een trapaslager. Wanneer ik klanten vraag met welke cranklengte ze rijden, krijg ik geregeld het antwoord dat ze dit niet weten. Dat je zelf niet op de hoogte bent van deze lengte, is op zichzelf niet persé erg, zolang je mechanieker of verkoper het maar weet! Het crankstel is immers een fietsonderdeel wat een zeer groot effect heeft op de gehele fietshouding, het zitcomfort en efficiëntie van het trappen. Het aanpassen van de cranklengte maakt dat er grote veranderingen plaatsvinden in al deze gebieden en daarom is het belangrijk dat hier aandacht voor is. Dat is de reden dat deze blog op de site staat! Je cranklengte staat overigens vermeldt op de binnenkant van de crank ter hoogte van het pedaal, veelal een waarde van 170, 172.5 of 175.
Het is een mooie ontwikkeling dat de lengte van de crank de afgelopen jaren meer aandacht heeft gekregen. Zo zijn er enkele klokkenluiders in het peloton aanwezig die hebben geëxperimenteerd met kortere cranks, waarvan Tadej Pogacar toch wel de meest bekende is. Het schijnt dat Pogacar in de winter van 2024 samen met een arts en bikefitter van zijn ploeg is gaan experimenteren met kortere cranks en toen heeft ontdekt dat zijn positie verbeterde met 165mm cranks terwijl zijn vermogen toenam. Lizzie Deignan is ook een voorbeeld hiervan; zij kampte in 2020 met problemen met haar heup en is toen met kortere cranks gaan rijden om de heup te ontlasten. En al in 2012 experimenteerde Bradley Wiggins voorafgaand aan zijn Tour de France overwinning met 170mm cranks met als doel een meer aerodynamische positie op de fiets te verkrijgen. En nu is in 2025 ook Vingegaard overstag gegaan en is met 150mm cranks gaan rijden, samen met de halve Visma ploeg.
Opvallend genoeg heeft deze trend nog niet gezorgd voor voldoende blijvende veranderingen in de fietsindustrie. Sommige merken passen de fietsen wel mondjesmaat aan bij de kleinere maten, maar in de regel worden de meeste fietsen met een framemaat van 52 t/m 56 centimeter nog altijd standaard afgeleverd met 172.5mm cranks, en fietsen met framematen groter dan 58cm met een 175mm crank. Wat ook bijzonder om te vermelden is, is dat de MTB industrie hierin nog meer achterloopt, terwijl de tubeless banden juist andersom de doorbraak maakte in de MTB scene. De meeste nieuwe MTBs komen standaard met 175mm cranks. Dit zou mogelijk te maken kunnen hebben met de keuzes van producenten van cranksets en beschikbaarheid van cranksets, waarbij er niet altijd mogelijkheden tot kleinere cranks zijn. Inmiddels biedt het gros van de grotere merken (Shimano, Sram, Campagnolo) cranks aan tot 165mm, en merken zoals Rotor, FSA en Praxis cranklengtes tot wel 150mm.
Op de fiets heb je slechts 3 punten waarmee je contact maakt met de fiets. En gezien deze 3 punten in samenhang van elkaar van invloed zijn, is het belangrijk dat allen aandacht krijgen. Tijdens een bikefitting is het eerste contactpunt wat aandacht krijgt het schoenplaatje waarmee de schoen aan het pedaal vast zit, en dus de crank. Tijdens het trappen maakt je voet een rotatie rondom het draaipunt van het crankstel, waarover later meer. Hoe ver het pedaal af zit van dit draaipunt heeft grote gevolgen voor de knie, heup en rug / nek. Daarnaast zorgt in de regel een kortere crank voor een meer vloeiende trapbeweging en wordt er minder sterk een dood punt in de trapbeweging ervaren. Uiteraard zal de zadelhoogte moeten worden aangepast bij een kortere crank. De afstand van zadel tot pedaal is immers verkleind.
Een kortere crank heeft als gevolg dat de voet een kleinere rotatie maakt, en dit resulteert in een kleinere buiging van het knie gewricht. De knie zal onder een minder grote hoek staan wanneer de beweging naar beneden wordt gemaakt. Veel renners geven ook aan dat er met een kortere crank eerder kracht geleverd kan worden hierdoor. Ook zal een kortere crank zorgen voor een soepelere pedaalbeweging en vaak resulteert dit ook in een natuurlijk hogere cadans (=verlaging van de belasting van het kniegewricht).
Een langere crank kan bij een (te) hoge zadelhoogte ook resulteren in een over-extensie van de knie. De zadelhoogte dient tijdens een bikefitting juist bepaald te worden, om dit te voorkomen.
Wanneer een renner een kortere crank gaat rijden, dan zal dit effect hebben op de grootte waarin de heuphoek is. Deze hoek zal groter worden omdat de knie minder hoog uit komt bij de opwaartse beweging van het pedaal. Dit maakt dat de heup wordt ontlast en dat er minder flexibiliteit wordt gevergd van de hamstrings en bilspieren.
Zoals eerder beschreven dient de zadelpositie te worden aangepast wanneer de cranklengte veranderd. Een kortere crank zorgt voor een gelijke verhoging van het zadel. Echter omdat de zitbuis in een hoek staat, zal de zadel terugstand (setback) ook moeten worden aangepast. In mijn bikefitting praktijk hanteer ik een speciaal tarief voor terugkomende klanten na een dergelijke aanpassing. Een groot voordeel is dat er vaak een toename is van de stabiliteit van het bekken / heupen bij het verkorten van de cranklengte, en dit zorgt vaak ook voor een stabielere zit op het zadel.
De wet van de hefboom is er een die vaak wordt aangehaald bij het bespreken van cranklengte. Echter is dit een fabel omdat het principe van de hefboom niet op gaat bij een trapbeweging. Het crankstel is namelijk een dynamische hefboom die rond gaat, en aan beide kanten kan er krachten worden uitgeoefend op de pedalen. Daarnaast creëert een hefboom juist ook een negatief effect. Wanneer je een cranklengte van 200mm zou hebben, dan zou je namelijk op een klein deel van de cirkel die je maakt, druk kunnen uitoefenen. Dit effect is ook tegenovergesteld; je kunt bij een kortere crank juist eerder kracht uitoefenen omdat de afstand tot het middelpunt kleiner is, en de knie lager. Er zijn meerdere onderzoeken die dit onderschrijven, zoals het onderzoek van Too & Landwer (2000), wat pleit voor een verkorting van cranks ten behoeve van de knie en heup, en waar juist een verhoging van kracht werd gerapporteerd bij cranks van 140mm en 170mm. Ook het onderzoek van Inbar e.a. (1983) toonde aan dat een verhoogde trapfrequentie mogelijk was met een kortere crank wat een hogere waarde van het totale aantal watts gaf.
Nou vraag je misschien jezelf af waarom je dan toch een kortere crank nodig zou hebben na al deze uitleg. De stukken over de effecten hebben hopelijk al een hoop duidelijk gemaakt hierover. Toch is het belangrijk te benoemen wat de klachten zijn die mensen hebben op de fiets wanneer ze een te lange cranklengte hebben (een te korte cranklengte is nog niet gerapporteerd, ook in de onderzoeken was hier pas sprake van bij een lengte van minder dan 120mm 😉). Een te lange crank kan echter vrij veel negatieve effecten hebben, te weten; pijn aan de knie, pijn aan de (onder)rug, zitvlakklachten, nekpijn, last van de handen/polsen, lagere stabiliteit. Tijdens de bikefitting komt dit ruim aan bod. In de regel is het zo dat mensen met een verminderde flexibiliteit al gauw een kortere crank nodig hebben dan dat er standaard is gemonteerd. Heb je dan ook nog eens een blessure, ben je wat meer op leeftijd en/of heb je overgewicht, dan zijn er des te meer redenen om naar een kortere crank te gaan (en misschien dus wel 5mm ipv 2,5mm overstap te maken).
Uiteindelijk is het meest overtuigende argument misschien wel te vinden in de simpele rekensom van de omtrek van een cirkel. Want als je 4 uurtjes trapt met een gemiddelde cadans van 80 met 175mm cranks, betekent dit dat iedere voet een afstand van ruim 21 kilometer heeft afgelegd. Een cranklengte van 175mm geeft immers een cirkel van 1,09 meter. Zou je dezelfde rit maken met een cranklengte van 170mm, dan is deze afstand opeens meer dan een halve kilometer minder! Het blijft ook best absurd om te bedenken dat de andere cranklengtes op fietsen niet verhoudingsgewijs veranderd. Iemand met een binnenbeenlengte van rond de 90cm zal vaak een cranklengte hebben van 175mm, wat een ratio is van 19,4%, terwijl een persoon met een binnenbeenlengte van rond de 80cm opeens standaard een crank krijgt van 170mm, wat een ratio is van 21,3%. Verhoudingsgewijs fietst deze persoon met 170mm cranks dus zelfs met een langere crank dan de persoon met een 175mm crank!
Het is essentieel dat je met de juiste cranklengte gaat rijden vanwege de invloed op jouw aerodynamica, comfort, stabiliteit en kans op blessures. Kom eens langs voor een bikefitting of aankoopadvies om dit te bespreken! Ik heb zelf ook geëxperimenteerd met verschillende cranklengtes. Gezien mijn lichaamslengte van 1.94m reed ik vroeger altijd met 175mm, maar door de jaren heen ben ik gaan rijden met 172.5mm en uiteindelijk 170mm. Ik zit stabieler en rustiger op het zadel, en op mijn tijdritfiets kan ik ook tot een diepere zit komen met 165mm cranks en betere vermogens produceren.
Literatuur van de kortere crank
Inbar O, Dotan R, Trousil T, Dvir Z (1983), The Effect of Bicycle Crank-length Variation upon Power Performance. Ergonomics 26: 1139-1146
Too D, Landwer GE (2000), The Effect of Pedal Crank Arm Length on Joint Angle and Power Production in Upright Cycle Ergometry. J Sports Sci 18:153-161
Specialist in onderdelen, race, gravel, tt en tri bikes
